Hatırlarsınız
geçtiğimiz günlerde ( 6 - 7 Mart’ ta) Sayın Başbakan, “ Gerekirse Youtube’ u ve Facebook’
u kapatırız” sözleriyle aslında bugünlere gelineceğinin sinyalini
vermişti. O gün ben bunların arasında Twitter’ ı da eklemiştim ama bazı
dostlarım İ. Melih Gökçek’ in önünün kapanacağı düşüncesiyle bunun mümkün
olmadığını söylemişlerdi. Şaka yollu başlayan bu öngörü maalesef gerçek oldu
!..
Malumunuz sosyal medya araçlarından
biri olan Twitter dün gece saat 23.00 itibariyle kapatıldı.. Her ne kadar DNS
ayarlarını değiştiren ve sizi Türkiye dışında başka bir ülkeden bağlanıyormuş
gibi gösteren yardımcı programlar sayesinde Twitter’ a erişmek şimdilik mümkün
ise de Twitter legal anlamda kapalı !…
Peki bu sürece nasıl gelindi,
yapılan işlem ne kadar yasaldır, Anayasa’ ya göre temel hak ve özgürlükler çiğnenmiş
midir, konuya bir bakalım istedim..
TC Anayasası’ nın “Temel
Haklar ve Ödevler” başlıklı İkinci Kısmı’ nın, “Kişinin Hakları ve Ödevleri” başlıklı İkinci
Bölümü’ nde konuya ilişkin bazı düzenlemeler var.
Anayasa’ nın “ C. Haberleşme hürriyeti” başlıklı 22. maddesine
göre:
“MADDE
22- (Değişik:
3/10/2001-4709/7 md.)
Herkes,
haberleşme hürriyetine sahiptir. Haberleşmenin gizliliği esastır.
Millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâkın korunması veya başkalarının
hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı
olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı
olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış
merciin yazılı emri bulunmadıkça; haberleşme engellenemez ve gizliliğine
dokunulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hâkimin
onayına sunulur. Hâkim, kararını kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde,
karar kendiliğinden kalkar.
İstisnaların uygulanacağı kamu
kurum ve kuruluşları kanunda belirtilir.”
Yine Anayasa’
nın “VIII. Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti” başlıklı 26. maddesine göre
ise;
“MADDE
26- Herkes,
düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya
toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmî makamların
müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de
kapsar. Bu fıkra hükmü, radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan
yayımların izin sistemine bağlanmasına engel değildir.
(Değişik:
3/10/2001-4709/9 md.) Bu hürriyetlerin kullanılması, millî güvenlik, kamu düzeni,
kamu güvenliği, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesi ve milleti
ile bölünmez bütünlüğünün korunması, suçların
önlenmesi, suçluların cezalandırılması, Devlet sırrı olarak usulünce
belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması, başkalarının
şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü
meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak
yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir.
(Mülga:
3/10/2001-4709/9 md.)
Haber
ve düşünceleri yayma araçlarının kullanılmasına ilişkin düzenleyici hükümler,
bunların yayımını engellememek kaydıyla, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin
sınırlanması sayılmaz.
(Ek fıkra:
3/10/2001-4709/9 md.) Düşünceyi
açıklama ve yayma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve
usuller kanunla düzenlenir.”
Burada
dikkat edilmesi gereken kritik nokta aslında Anayasa hazırlayıcıların daha ilk
başta, Anayasa hazırlanırken özgürlükten
çok istisnaya ağırlık vererek yasaklama eğilimi güttükleridir. Zira; yukarıda
tam metinleri verilen hükümlerde yer alan “kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel ahlâkın korunması, başkalarının hak ve özgürlüklerinin
korunması, başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut
kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine
uygun olarak yerine getirilmesi”
gibi istisnaların, sınırlarının net olarak belirlenememesi sebebiyle;
istismara her zaman açık ve her halükarda yasaklama kararı verilebilmesine
imkan tanıyan sebepler olduğu görülmektedir.
Peki Twitter’ ın kapatılmasının
arkasındaki yasal gerekçeler neler ve bu kapatma nasıl gerçekleşti?
Başbakanlık
Basın Müşavirliği, Başbakan Erdoğan'ın Bursa'daki "Twitter, mwitter kökünü
kazıyacağız" sözlerine dün gece açıklık getirdiler ve “Başbakanımız
Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın bugün Bursa mitingindeki konuşmasında Twitter
hususunda kullandığı ifadelerde, hukuki bir duruma işaret edilmektedir. Halihazırdaki
durumda, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının bazı linklerin kaldırılmasına
ilişkin mahkemelerden çıkarmış oldukları kararların uygulanması konusunda Twitter
yetkililerinin duyarsız kaldıkları bir süreç söz konusudur. Nitekim bu süreç
zarfında mahkeme kararları doğrultusunda TİB gerekli girişimlerde bulunmuş,
ancak Twitter yetkilileri bu taleplere duyarsız kalmıştır. Mahkeme kararlarını
umursamama, hukukun gereğini yerine getirmeme biçimindeki bu tutumda bir
değişiklik gözlenmemesi halinde, vatandaşlarımızın mağduriyetini gidermek için
teknik olarak, Twitter'e erişimin engellenmesinden başka çare kalmayabileceği
belirtilmektedir. Başbakanımız da Bursa'daki konuşmasından bu olguya dikkati
çekmiş bulunmaktadır” dediler.
Başbakanlık' tan yapılan bu açıklamadan
sonra Twitter' a erişim kesildi. Türkiye'nin büyük bir kesiminde Twitter' a
ulaşımın sağlanamadı ve saat 23.00 itibariyle de erişimin engellendiği
bildirildi.
TİB' den yapılan açıklamada, Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı'nın, 5651
sayılı kanun ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre çalışmalarını yürüttüğü anımsatıldı.
Vatandaşların şikâyetleri üzerine, Twitter' da kişilik haklarının ve özel
hayatın gizliliğinin ihlali nedeniyle Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerince
erişimi engelleme kararlarının verildiği kaydedilen açıklamada, şu ifadelere
yer verildi: "Bu kararlar, Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı'na ulaşmış ve
başkanlığımız tarafından içeriğin çıkarılması Twitter' dan istenmiştir. Ancak,
mahkeme kararlarının uygulanması hususunda tüm iyi niyet çabalarımıza karşılık
Twitter bu kararlara duyarsız kalmış ve mahkeme kararlarını tanımamıştır. Yurt
dışı merkezli söz konusu internet sitesi Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinin
vermiş olduğu kararları yok saymıştır. Bu nedenle, vatandaşlarımızın ileride
telafisi mümkün olmayacak mağduriyetlerinin önlenmesi için başka bir seçenek
kalmadığından mahkeme kararları doğrultusunda Twitter' a erişimin engellenmesi
tedbiri uygulanmıştır. Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı, hukuk devleti
ilkesi çerçevesinde mahkeme kararlarını uygulamakla yükümlüdür. "Açıklamada,
yurt dışı merkezli söz konusu internet sitesinin, Türk mahkemelerinin
kararlarına uyarak hukuka aykırı içerikleri çıkardığı takdirde, TEDBİR AMAÇLI uygulanan erişimin
engellenmesine son verileceği bildirildi.
Telekonomünikasyon İletişim
Başkanlığı'nın internet sitesinde yapılan sorgulamada da "İstanbul Cumhuriyet
Başsavcılığı (TMK 10. maddesi ile görevli)'nin 20.03.2014 tarih ve sayılı
kararına istinaden TİB tarafından koruma tedbirinin uygulandığı" ibaresi
yer aldı.
Günlerdir büyük tartışmalara neden yeni internet yasası (internet sansürü)
Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'e gönderilmişti ve Gül'ün yeni internet yasasını
onaylayacak mı yoksa veto mu edecek diye bekliyordu. Kamuoyunu meşgul eden yeni
internet yasası (internet sansürü) Cumhurbaşkanı Abdullah Gül tarafından
onaylandı. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, tartışmalara neden olan yeni internet
yasasını onayladığını internetten duyurmuş ve gazetecilerin bu konudaki
soruları üzerine "Önce bilinmesini isterim ki Türkiye demokratik bir hukuk
ülkesidir. Özgürlüklerin güçlenmesini arzu ederiz. Gerilemek söz konusu olmaz.
Kimse de gerilemeyi özlemez zaten Türkiye'de. İnternet yasasını biliyorsunuz.
Sıkıntılı durumlar vardı. Noksanlıkları düzelttiler. Youtube gibi facebook gibi
platformlar dünyanın her tarafında geçerli olan şeyler ve bunların kapatılması
diye bir şey söz konusu olmaz. Yalnız bu platformlarda herhangi bir şekilde suç
işlenirse birisine hakaret veya birisinin özel hayatına saldırı söz konusu
olursa mahkeme kararıyla da bunlar kapatılır. Gerçek ortamda suç neyse sanal
ortamda suç aynıdır, takibi yapılır. Biz her zaman özgürlüğün genişletilmesiyle
ilgili gurur duyuyoruz." tümden kapatma gibi bir olayın söz konusu
olmayacağını açıklamıştı.
İŞTE YENİ İNTERNET YASASININ (İNTERNET SANSÜRÜ) 10 MADDESİ:
1- Anahtar kelimelerle "uygunsuz içerik" belirlenip sayfa
kaldırılabilecek.
2- Sansür, URL adresi tabanlı yapılabilecek:
3- Yer sağlayıcı yurtdışındaysa bile erişim engellenebilecek. DNS değiştirerek bir siteye girilemeyecek.
4- Hâkimler, 24 saat içinde sansür kararı verebilecek. "Zararlı"
içerik çıkarılmazsa, 500-1.000 TL arasında günlük para cezası kesilecek.
5- Hosting firmaları her kullanıcının izini sürebilecek. Her kullanıcının
internetteki faaliyeti kayda alınarak bir-iki yıl saklanacak.
6- TİB başkanına internet sitesi erişim engelleme yetkisi verilecek.
7- Birliğe gönderilecek olan "erişimin engellenmesi kararı" 4 saat
içinde uygulanmak zorunda.
8- Erişim Sağlayıcılar firmalar, kullanıcıların hangi sitelere girdiğini
kaydedip 2 yıl boyunca saklayacak.
9- Bilgisayar ve akıllı telefonlardan internete bağlanan 34 milyon kullanıcı
tek tek fişlenecek.
10- İnternetteki içerikler sayfa bazında da engellenebilecek.
DNS DEĞİŞTİRME DEVRİ KAPANIYOR.
Kabul edilen maddelere göre, internette yer sağlayıcı (hosting), yer sağladığı
içerik hukuka aykırı bulunduğunda içeriği yayından çıkarmak zorunda olacak.
Ayrıca, yer sağladığı web sitelerine dair trafik bilgilerini bir yıldan az ve
iki yıldan fazla olmayacak şekilde saklamak durumunda. Telekomünikasyon
İletişim Başkanlığına (TİB), bunları yerine getirmeyen yer sağlayıcı firmalara
10 bin TL ile 100 bin TL arasında idari para cezası uygulayacak. Yeni yasaya
göre, internet servis sağlayıcıları, engellenen web sitelerine alternatif
erişim yollarını da engellemekle hükümlü olacak. Şu anda olduğu gibi, DNS ve
benzeri yöntemlerle engelli sitelere giriş yapılamayacak.
ERİŞİM SAĞLAYICILARI BİRLİĞİ KURULUYOR
Merkezi Ankara’da bulunacak olan Erişim Sağlayıcıları Birliği, tüm internet
servis sağlayıcılarının ve internet erişim hizmeti sunan diğer işletmelerin
katılımıyla oluşturulacak. Amacı ise, servis sağlayıcılarının koordinasyonunu
sağlamak olacak. Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne üye olmayan ve/veya
kararlarını kabul etmeyen internet servis sağlayıcıları, Türkiye’de internet
servisi sunamayacak.
ENGELLEME KARARI 24 SAAT İÇERİSİNDE
VERİLECEK
İnternetteki bir içeriğin kişilik haklarını ve özel hayatını ihlal ettiğini
düşünen kişiler, doğrudan sulh ceza hakimine başvurarak, ilgili içeriğin
kaldırılmasını isteyebilecek. Hakim de, ilgili içeriğin erişime engellenmesine
tek başına karar verebilecek. Şayet söz konusu içeriğe erişimin engellenmesine
karar verilirse, yer sağlayıcı kararı 24 saat içerisinde uygulamak zorunda
olacak. Hakimler, yalnızca kişilik hakkını ihlal eden bölümlerin erişime
kapatılmasına karar verebilecek.
‘Zorunlu olmadıkça’, sitenin
tümünün erişime kapatılması kararı verilemeyecek. Hakimler, engelleme
kararlarını, herhangi bir duruşma olmadan, 24 saat içinde kararlaştıracak.
ERİŞİM 4 SAATTE ENGELLENECEK
Erişim Sağlayıcıları Birliği’nin kuruluş amacı, erişime engellenecek site veya
içeriklerin, hızl bir şekilde erişime engellenmesi. Erişim Sağlayıcıları
Birliği, engelleme kararını ilettikten sonra, internet servis sağlayıcısı en
geç 4 saat içerisinde engellemeyi gerçekleştirmek zorunda.
Sulh ceza mahkemesinin kararını, 4 saat içerisinde yerine getirmeyen sorumlu
kişilere ve internet servis sağlayıcılarına, 500 günden 3 bin güne kadar adli
para cezası uygulanacak.
TİB Başkanı engellemeye tek başına karar verebilecek
İnternette yayınlanan bir içeriğin özel hayatının gizliliğini ihlal ettiğini
düşünen kişiler, direkt olarak TİB’e de başvurabilecekler. Burada iki farklı
yol izlenebilecek. İlki, içerik doğrudan TİB Başkanı’nın emri üzerine
engellenebilecek. Bu karara karşı sulh ceza mahkemesine itiraz edilebilecek.
İkinci ihtimal ise TİB, kendisine gelen bu talebi Erişim Sağlayıcıları
Birliği’ne bildirecek ve söz konusu içerik en geç 4 saat içerisinde Türkiye’den
erişilemez hale gelecek. Talep ‘daha sonra’, sulh ceza hakiminin kararına
sunulacak ve hakim, kararını 48 saat içerisinde açıklayacak. Şayet karar
açıklanmazsa, erişim engellemesi kaldırılacak. Erişim engellemelerinde, site
sahiplerine sebep belirtilmeyecek.
Görevlerini yerine getirirken suç işledikleri iddia edilen TİB personeli
hakkında cezai soruşturma yapılması için, TİB Başkanı’nın izni, TİB Başkanı
hakkında cezai soruşturma yapılması için ise bağlı olduğu bakanın izni
gerekecek.
Trafik kayıtlarının istenmesine ilişkin önergelerde “siber güvenlikle” ilgili
sürpriz bir hüküm yer aldı. TİB Başkanı’nın mahkemelerce talep edilen trafik
bilgilerini istemesi hükmüne “siber güvenlikle” ilgili bilgileri de
isteyebileceği düzenlemesi eklendi. Bu düzenlemenin Redhack gibi hackerlerın
takibi ve bulunmasına yönelik olduğu öğrenildi. Ancak TİB Başkanı “siber
güvenlik” gerekçesini göstererek Redhack gibi hackerlar dışında istediği
kişiler hakkında içerik sağlayıcısı, yer sağlayıcısı veya erişim
sağlayıcısından istediği trafik bilgilerini elde edebilecek.
Konunun bir de uluslar arası boyutu
var.. Küreselleşen dünyada sınırların olmadığı; herkesin yaptıklarınızdan an be
an haberdar olduğu – hatta kendi vatandaşlarınızdan saklasanız bile başkaları
tarafından ne yaptığınızın bilindiği -
gayet ortadayken böyle bir düzenleme yapılmış olması aslında sadece içeriye
değil, dışarıya da bir mesaj niteliğinde ve dışarısı da bunun bilincinde olduğu
için mesajlar gecikmedi.. Nitekim Bursa mitinginde yaptığı konuşmada twitter
üzerinden dolaşan montaj kasetlere tepki gösteren Başbakan Erdoğan, "Twitter
falan hepsinin kökünü kazıyacağız. 'Efendim işte uluslararası camia şöyle der, böyle
der' hiç beni ilgilendirmiyor" demişti.
Türkiye’nin Twitter’e erişiminin engellenmesi
üzerine Twitter’den bir mesaj gönderen Avrupa Komisyonu’un digital gündeminden
sorumlu olan Başkan Yardımcısı Neelie Kroes, AB medyasınca yansıtılan mesajında “Türkiye'deki
Twitter yasağı yersiz, anlamsız, korkakçadır. Türkiye ve uluslararası toplum
bunu sansür olarak görecek. Öyledir.” eleştirisinde bulundu.
AB’nin eski Ankara Temsilcisi
emekli Büyükelçi Marc Pierini, Wall Street Journal gazetesince yansıtılan
değerlendirmesinde “Türkiye şimdi
tamamen farklı bir ligte” görüşünü öne sürdü. Pierini “Twitter’i
bloke etmek, kısa bir süre önce imzalanan internet yasasının uygulanması
yönünden bir ilk adım. Türkiye, kendini dünyadan dışlıyor” savlarını
dile getirdi.
Sonuç olarak her ne kadar
Cumhurbaşkanı Sn. Abdullah Gül, yasayı onaylamadan önceki açıklamalarında “ Önce
bilinmesini isterim ki Türkiye demokratik bir hukuk ülkesidir. Özgürlüklerin
güçlenmesini arzu ederiz. Gerilemek söz konusu olmaz. Kimse de gerilemeyi
özlemez zaten Türkiye'de. İnternet yasasını biliyorsunuz. Sıkıntılı durumlar
vardı. Noksanlıkları düzelttiler. Youtube gibi facebook gibi platformlar
dünyanın her tarafında geçerli olan şeyler ve bunların kapatılması diye bir şey
söz konusu olmaz. Biz her zaman özgürlüğün genişletilmesiyle ilgili gurur
duyuyoruz." dese de gelinen
noktada olayların hiç de Sayın Cumhurbaşkanı’ nın ifade ettiği gibi
gerçekleşmediği ve ülkenin adım adım karanlığa doğru sürüklendiği görülmekte.
Daha da vahim olanı ise; Küresel
risk danışmanlık şirketi Eurasia Group’un analisti Naz Masraff ‘ ın,“Bu,
Erdoğan’ın sonucu ne olursa olsun secim sonrası dönemde muhtemelen daha uzlaşmacı
bir yaklaşımı benimsemeyeceğine ilişkin ilk işarettir. Bu, muhtemelen
Türkiye’nin, dünyadaki konumunu yalnızlaştıracak, özellikle Batı ile ilgili
olarak” uyarısını yapması.. Yani 30 Mart seçimlerinin sonucu ne
olursa olsun – ki beklediği oy oranını alırsa halkın desteğini arkasına aldığı
düşüncesiyle, umduğunu bulamazsa da bunun doğuracağı kızgınlıkla- Sn.
Başbakanın internet çeteleriyle (!) hesaplaşacağı açıkça ortada..
Hepinize; başkasının özgürlüklerinin
başladığı sınıra kadar özgürce dolaşabileceğiniz bir yaşam dilerim..